Listopad · ogród zasypia · tydzień 47
Ogród

Groch w ogrodzie - 5 Sekretów na Ogromne Plony w Tym Sezonie

Groch w ogrodzie nie wzejdzie, gdzie woda stoi w ziemi. Sprawdź, czy grządka przepuszcza wodę, i przygotuj stanowisko, żeby nasiona nie zgniły.

Fot. 01 Ogród

Jak przygotować stanowisko, żeby groch nie zgnił i nie wyległ?

Groch w ogrodzie nie wzejdzie tam, gdzie woda stoi w ziemi dłużej niż kilka dni. Zanim wbijesz łopatę, sprawdź najpierw, czy grządka przepuszcza wodę. Jeśli po deszczu tworzą się kałuże, które utrzymują się przez pół dnia, wybierz inne miejsce albo podnieś grządkę.

Największy wróg grochu to zastój wody. W podmokłym miejscu nasiona gniją jeszcze przed wschodami, a korzenie dorosłej rośliny szybko łapią zgniliznę. Dlatego tak ważne są wymagania glebowe tego warzywa: lekkie, przepuszczalne ziemie, które szybko oddają nadmiar wody.

Groch nie znosi też gleb ciężkich, gliniastych i podmokłych. W takich warunkach korzenie po prostu gniją. Jeśli masz na działce ciężką glinę, rozluźnij ją kompostem albo piaskiem, a dopiero potem siej.

Stanowisko wybierz słoneczne, osłonięte od wiatru. Groch ma płytki system korzeniowy, więc zbyt głębokie przekopywanie może go uszkodzić. Przygotowanie gleby ogranicz do spulchnienia wierzchniej warstwy, bez wyorywania głębokich bruzd.

Odczyn gleby trzymaj w okolicach obojętnego. Grunt to unikać skrajności: ziemia kwaśna i zbyt zasadowa jednakowo nie sprzyja uprawie grochu.

Zmianowanie to twój najlepszy sposób na choroby. Nie siej grochu po innych roślinach bobowatych ani po samym sobie. Na to samo miejsce wróć dopiero po 3-4 latach, a najlepiej po 3-5. To prosty sposób, żeby ograniczyć choroby odglebowe i choroby grzybowe, które lubią wracać na tę samą grządkę.

Nie przesadzaj z azotem. Groch wchodzi w symbiozę z bakteriami brodawkowymi i sam wzbogaca glebę w azot. Nadmiar nawozu azotowego zahamuje ten proces i pójdzie w liście zamiast w strąki.

Na koniec pomyśl o podporach. Odmiany karłowe rosną nisko, nie wymagają wysokich konstrukcji. Odmiany wysokie sięgają 1,5-2 m, plonują obficiej, ale bez solidnej podpory się wylegają. Wybierz jedną z tych dróg i przygotuj grządkę jeszcze przed siewem.

Tranquil park scene featuring lush greenery, a flower garden, and an empty bench.

Które odmiany grochu wybrać, żeby plon był duży bez budowania wysokich podpór?

Zacznij od decyzji, co chcesz jeść: całe strąki prosto z krzaka czy ziarna do garnka. Groch cukrowy zbierasz, gdy strąki są jeszcze płaskie i mięsiste, bo wtedy jesz je w całości. Groch łuskowy uprawiasz dla nasion, które w środku dojrzewają i twardnieją. Ta jedna decyzja ustawia resztę planu, bo obie grupy inaczej się zbiera i inaczej wykorzystuje w kuchni.

Potem wybierz wysokość roślin. Odmiany grochu karłowe rosną nisko, nie wymagają wysokich podpór i lepiej znoszą zmienną pogodę. To dobra droga, jeśli dopiero zaczynasz uprawę grochu albo masz grządkę osłoniętą od wiatru tylko z jednej strony.

Odmiany wysokie sięgają 1,5-2 m i plonują obficiej, a strąki zbierasz na stojąco, bez schylania. Cena jest jedna: solidna konstrukcja do podpierania. Bez niej rośliny wylegną przy pierwszej wichurze i część plonu zostanie na ziemi.

Zanim kupisz nasiona grochu, sprawdź, co już rosło na tym miejscu. Grochu nie sieje się po sobie ani po innych roślinach bobowatych, bo w glebie zostają patogeny, które atakują kolejną uprawę. Na to samo miejsce wracasz dopiero po kilku latach przerwy.

Wybierając odmiany grochu, patrz na przeznaczenie, a nie na nazwę. W krajowym rejestrze jest 22 odmiany grochu siewnego przeznaczone na nasiona jadalne lub paszowe, więc masz z czego wybierać. Przy karłowych nie licz na rekordowe plony, ale nie stracisz ich przez brak podpór. Przy wysokich odwrotnie: potencjał jest większy, ale musisz zainwestować czas w konstrukcję.

Jutro obejrzyj miejsce pod siew: czy grządka jest osłonięta, czy nie wylewa się na nią woda z dachu i czy masz gdzie wbić paliki. To odpowie ci, czy w tym sezonie lepiej postawić na niskie odmiany, czy od razu szykować wysoką konstrukcję.

A serene outdoor scene with a wooden bench surrounded by various potted plants in a lush garden.
Zdjęcie: ROMAN ODINTSOV

Jak płytko siać groch, żeby wschodził równo i nie dał się ptakom?

Zbyt głęboki siew to najczęstszy błąd przy grochu i najczęściej właśnie on odpowiada za nierówne wschody. Nasiono musi mieć dość siły, żeby wypchnąć kiełek na powierzchnię, a gdy leży za nisko, zapas energii kończy się wcześniej. Dlatego głębokość siewu trzymaj w ryzach: płytko na glebie ciężkiej, głębiej na lekkiej i przesychającej.

Zanim wbijesz łopatkę, sprawdź, jaką masz glebę pod grządką. Groch nie znosi ziemi zbyt ciężkiej, gliniastej i podmokłej, bo w takich warunkach korzenie szybko gniją. Jeszcze gorzej kończy się zastój wody: w podmokłym miejscu nasiona gniją jeszcze przed wschodami.

Płytki siew ma jednak drugą stronę. Nasiona leżące tuż pod powierzchnią łatwiej wysychają i częściej padają łupem ptaków. Jeśli twoja grządka jest lekka i szybko przesycha, zejdź z nasionami głębiej. Na ziemi ciężkiej, która dłużej trzyma wilgoć, zostań płycej.

Sam termin siewu też wpływa na to, co zastaniesz na grządce. Groch siewny kiełkuje już w niskiej temperaturze, więc nie musisz czekać z siewem do ciepłych dni. Zbyt późny start oznacza jednak, że młode rośliny wchodzą w upały, a wtedy strąki robią się łykowate.

Głębokość to nie wszystko. Zbyt głęboka orka przed siewem grochu niszczy delikatne korzenie, bo roślina ma ich płytki system. Wystarczy wzruszyć wierzchnią warstwę i wyrównać podłoże, żeby nasiona miały kontakt z wilgotną ziemią.

Po wschodach obserwuj tempo wzrostu roślin. Równe, szybkie wschody to znak, że nasiona leżały na dobrej głębokości. Gdy część się spóźnia, a część już wzeszła, zwykle winna jest właśnie zbyt głęboka warstwa ziemi nad nasionami.

Na koniec pomyśl o szkodnikach. Ptaki najłatwiej wybierają nasiona z płytkich rzędów, zanim zdążą one wykiełkować. Jeśli siew grochu wypada płytko, przykryj grządkę agrowłókniną albo rozciągnij niskie naciągnięte sznurki, które odstraszą ptactwo.

Jutro rano weź patyk i sprawdź, na jakiej głębokości leżą twoje nasiona. Jeśli któreś są niżej, niż powinny, przesadź je płycej i dociśnij ziemię dłonią.

Jak podlewać groch, żeby strąki były pełne, a nie łykowate?

Groch zawiązuje strąki tylko wtedy, gdy w tym czasie ma wodę. Susza w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków drastycznie obniża plon, dlatego regularne podlewanie w tym oknie decyduje o tym, co zbierzesz.

Wcześniej, bo zaraz po wschodach, groch radzi sobie sam. Nasiona kiełkują już przy temperaturze gleby 2-5 stopni Celsjusza, więc wilgoć po zimie wystarcza im na start. Zanim sięgniesz po konewkę, sprawdź palcem ziemię kilka centymetrów pod powierzchnią.

Największym wrogiem grochu nie jest brak wody, a jej nadmiar. Zastój wody to największy wróg grochu - w podmokłym miejscu nasiona gniją jeszcze przed wschodami. Ten sam mechanizm zabija korzenie później, gdy roślina już rośnie.

Dlatego podlewanie planuj pod glebę, nie pod kalendarz. Groch nie znosi gleb ciężkich, gliniastych i podmokłych, bo w takich warunkach korzenie szybko gniją. Na zwartej ziemi woda stoi dłużej i jeden obfity nawadnianie potrafi zaszkodzić bardziej niż kilka suchych dni.

Jak to sprawdzić w praktyce? Wbij palec obok rzędu i oceń wilgotność na wyczucie. Jeśli ziemia jest mokra, odłóż podlewanie. Jeśli sucha, podlej spokojnie, ale nie zamieniaj grządki w kałużę.

Pielęgnacja grochu w tym okresie to głównie pilnowanie jednego: równomiernej wody bez zastoisk. Zbyt głęboka orka przed siewem też szkodzi, bo groch ma płytki system korzeniowy i łatwo go uszkodzić. Woda wsiąka wtedy nierówno i trudniej ci ocenić, co dzieje się przy korzeniach.

Pamiętaj o zmianowaniu. Grochu nie uprawiaj po innych roślinach strączkowych, a na to samo miejsce wróć dopiero po 3-4 latach. To ogranicza choroby glebowe, które atakują korzenie i osłabiają roślinę niezależnie od tego, jak podlewasz.

Jutro rano zajrzyj do grządki z grochem i sprawdź ziemię na głębokość dwóch palców. Jeśli jest mokra, odstaw konewkę do czasu, aż przeschnie.

Czym karmić groch, skoro sam wiąże azot z powietrza?

Groch zwyczajny (Pisum sativum) ma korzenie z brodawkami, w których siedzą bakterie wiążące azot z powietrza. To dlatego roślina radzi sobie na glebie, która dla innych warzyw byłaby jałowa. Ten azot zostaje w ziemi po zbiorze, więc kolejna uprawa w tym samym miejscu skorzysta z zapasu.

Skoro groch sam produkuje azot, nawożenie azotowe trzeba traktować ostrożnie. Nadmiar hamuje pracę bakterii brodawkowych, a energia rośliny idzie w liście zamiast w strąki. Jeśli więc sięgasz po nawóz, wybierz taki, który dostarcza fosfor i potas, a nie azot.

Zamiast dokarmiania lepiej zadbać o to, czego groch naprawdę potrzebuje. Gleby lekkie, przepuszczalne, o odczynie zbliżonym do obojętnego, pozwalają korzeniom pracować bez przeszkód. Ciężka, gliniasta ziemia i zastój wody to najgorszy scenariusz, bo w takich warunkach korzenie gniją, a nasiona potrafią zgnić jeszcze przed wschodami.

Warto też pilnować zmianowania, bo to najprostsza ochrona przed chorobami odglebowymi. Nie siej grochu po grochu ani po innych roślinach bobowatych, a na to samo miejsce wróć dopiero po kilku latach przerwy. Bakterie brodawkowe i patogeny glebowe zostają w ziemi, więc przerwa w uprawie grochu daje im czas, żeby stracić przewagę.

Nie zapominaj o wodzie, bo to ona decyduje o plonie bardziej niż jakikolwiek nawóz. Susza w okresie kwitnienia i zawiązywania strąków drastycznie obniża zbiór, dlatego wtedy podlewaj regularnie. A jeśli chcesz wiedzieć, co z tego grochu masz na talerzu, jego właściwości odżywcze to przede wszystkim białko, którego sto gramów dostarcza około 5,4 g.

Zanim cokolwiek dosypiesz do ziemi, sprawdź jej odczyn i strukturę. Jeśli jest zbyt kwaśna albo zbita, popraw ją kompostem i przekopaniem na płytko, bo groch ma korzenie blisko powierzchni. Dopiero potem zdecyduj, czy w ogóle potrzebny jest nawóz.

Jak zbierać groch, żeby roślina zawiązywała nowe strąki przez kolejne tygodnie?

Strąki zbierasz wtedy, gdy są dobrze wypełnione, ale jeszcze zielone i błyszczące. Jeśli zostawisz je na krzaku za długo, staną się łykowate, a roślina przestanie zawiązywać nowe. Zbieraj regularnie, co drugi, trzeci dzień, bo każdy niedojrzały strąk to sygnał dla grochu, że praca nie została skończona.

Zrywaj ostrożnie, jedną ręką przytrzymując pęd przy samej łodydze. Szarpnięcie całym krzakiem łamie płytkie korzenie, a te odpowiadają za dalsze kwitnienie. Najlepiej zbierać rano, gdy rosa obeschnie, bo wtedy strąki są chłodne i dłużej zostają świeże.

Im częściej opróżniasz krzak, tym więcej pąków kwiatowych zawiązuje się wyżej. To mechanizm znany z pomidorów i fasoli: roślina nie traci energii na dojrzewanie nasion, więc kieruje ją w nowe kwiaty. Dlatego zbiór co kilka dni daje więcej niż jednorazowe oberwanie wszystkiego na koniec sezonu.

Nie zostawiaj na roślinie strąków przeznaczonych na nasiona, jeśli chcesz jeść na bieżąco. Dojrzałe, brązowiejące strąki wysyłają sygnał, że sezon się kończy, i groch przestaje kwitnąć. Jeśli planujesz zostawić kilka na nasiona, wybierz je na samym końcu, gdy zbiór pozostałych dobiega końca.

Po każdym zbiorze sprawdź, czy pędy nie wylegają się pod ciężarem strąków. Podpory dla grochu wysokiego warto poprawić właśnie teraz, bo przechylony pęd łatwiej złamie się przy zrywaniu. Odmiany karłowe radzą sobie same, ale i im przyda się kilka gałązek wbitych między rzędy.

FAQ - krótkie odpowiedzi

Kiedy siać groch do gruntu w Polsce?

Groch siewny wysiewaj od końca marca do połowy kwietnia, gdy gleba osiągnie 6-8 stopni Celsjusza na głębokości 5 cm. W chłodniejszych rejonach, np. na Suwalszczyźnie, poczekaj do pierwszej dekady kwietnia. Zbyt późny siew w maju oznacza, że rośliny trafią na suszę i upał w czasie kwitnienia, a wtedy strąki zawiązują się słabo.

Ile grochu trzeba wysiać na metr bieżący, żeby plon był duży?

Na metr bieżący rzędu siej 15-20 nasion w rozstawie co 5 cm. Przy szerokim rozstawie rzędów gęstość siewu na jednostkę powierzchni jest odpowiednio mniejsza. Gęstszy siew powoduje, że rośliny się duszą, słabiej kwitną i częściej łapią mączniaka. Rzadszy zostawia miejsce dla chwastów i marnuje powierzchnię grządki.

Dlaczego groch nie wschodzi i co zrobić z pustymi miejscami?

Najczęstsze przyczyny to wyschnięta wierzchnia warstwa gleby, ptaki wybierające nasiona albo zbyt głęboki siew powyżej 5 cm. Sprawdź po 10-14 dniach, czy nasiona nie leżą twarde i suche pod ziemią. Puste miejsca dosiej od razu tą samą odmianą, a jeśli minęły już 3 tygodnie od pierwszego siewu, wybierz odmianę o krótszym okresie wegetacji, np. wczesną karłową.

Marta Zielińska
Z notatnika autorki

Marta Zielińska

Redaktorka ogrodowa - testuje rośliny i podpowiada, co i kiedy sadzić, od parapetu po warzywnik.

Poznaj Martę